Perforatör Venlerin Radyofrekans Ablasyon (RFA) Tedavisi

Perforatör venler, bacağın yüzeyel ve derin toplardamar sistemleri arasında bağlantı sağlayan damarlardır. Bu damarlardaki kapakların yetersiz çalışması sonucunda kanın ters yönde akması, yani perforan ven reflüsü, kronik venöz hastalığın bazı formlarına eşlik edebilir.

Perforan ven yetmezliği her hastada tedavi edilmesi gereken bir durum değildir. Özellikle belirgin cilt değişiklikleri, venöz ülser veya başka tedavilere rağmen devam eden klinik bulgular bulunan seçilmiş hastalarda perforan venlerin tedavisi gündeme gelebilir.

Radyofrekans ablasyon (RFA), uygun perforan venlerde ultrason eşliğinde damar içerisine yerleştirilen bir kateter veya RF cihazı aracılığıyla termal enerji uygulanarak damarın kapatılmasını amaçlayan minimal invaziv bir yöntemdir.

Tedavi kararı; klinik muayene, renkli Doppler ultrason bulguları, perforan venin anatomik özellikleri, reflünün klinik önemi, eşlik eden yüzeyel venöz hastalık ve varsa venöz ülser birlikte değerlendirilerek verilir. ESVS, tedavi gerektiren inkompetan perforan venlerde endovenöz ablasyon, ligasyon veya bölünmenin düşünülebileceğini belirtmektedir.

Bilmeniz Gerekenler

Kronik Venöz Hastalık ile Perforan Venlerin İlişkisi Nedir?

Kronik venöz hastalıkta toplardamar sistemindeki kan akımının bozulması, venöz basıncın artmasına ve zaman içinde bacaklarda çeşitli klinik bulguların gelişmesine neden olabilir.

Perforan venler yüzeyel ve derin venöz sistemleri birbirine bağlar. Normalde kan akımının uygun yönde ilerlemesine yardımcı olan bu damarların kapaklarında yetmezlik geliştiğinde ters yönde akım görülebilir.

Ancak perforan ven reflüsünün bulunması tek başına tedavi gerektirdiği anlamına gelmez.

Özellikle kronik venöz hastalığın ileri klinik sınıflarında, örneğin C4b, C5 ve C6 düzeylerinde, cilt değişiklikleri veya venöz ülser ile ilişkili klinik olarak anlamlı perforan venler tedavi planında daha önemli hale gelebilir. ESVS, ileri cilt değişiklikleri veya ülser bulunan seçilmiş hastalarda anlamlı perforan ven tedavisinin düşünülebileceğini belirtmektedir.

Perforan Ven Nedir?

Perforan ven, yüzeyel toplardamarları derin toplardamar sistemine bağlayan venöz damardır.

Bu damarların kapakları yetersiz çalıştığında kanın derin sistemden yüzeyel sisteme doğru geri kaçması mümkün olabilir. Bu duruma perforan ven reflüsü adı verilir.

Perforan ven reflüsü bazı hastalarda varislerin oluşumuna veya tekrarlamasına katkıda bulunabilir. İleri venöz hastalıkta bazı perforan venler cilt değişiklikleri veya venöz ülser çevresindeki patolojik venöz akımla ilişkili olabilir.

Perforan venlerin değerlendirilmesinde renkli Doppler ultrason temel görüntüleme yöntemidir. Ultrason ile damarın anatomisi, çapı, kan akımının yönü ve reflü özellikleri değerlendirilir.

Perforan Ven Yetmezliği Nasıl Tanınır?

Renkli Doppler ultrason ile perforan venlerdeki kan akımı incelenir.

Değerlendirmede:

• Damarın çapı,
• Reflünün süresi ve yönü,
• Yüzeyel ve derin venlerle bağlantısı,
• Cilt değişiklikleri veya ülser ile anatomik ilişkisi,
• Aynı bölgede bulunan diğer reflü kaynakları

birlikte değerlendirilir.

Perforan venlerde reflü değerlendirmesinde kullanılan teknik eşikler bağlama göre değişebilir. SVS/AVF/AVLS kılavuzu perforan venler için reflüyü en az 500 ms geri akım ile tanımlamakta ve C2 hastalarında patolojik perforan ven tanımında en az 3,5 mm çap ile birlikte en az 500 ms dışa doğru akımı kullanmaktadır. Ancak bu ölçümler tek başına tedavi endikasyonu değildir; hastanın klinik bulguları ve venin hastalıkla ilişkisi de dikkate alınmalıdır.

Özellikle ileri venöz hastalıkta perforan venin ülser veya cilt değişikliği ile ilişkisi, yalnızca çapından daha önemli olabilir.

Perforan Venler Her Zaman Tedavi Edilmeli midir?

Hayır.

Bu sayfanın en önemli noktalarından biri budur.

ESVS, kronik venöz hastalığı bulunan ve cilt değişikliği olmayan çoğu C2 hastasında alt bacak perforan venlerinin rutin olarak tedavi edilmesini önermemektedir. Buna karşılık C4b, C5 veya C6 gibi ileri cilt değişikliklerinin bulunduğu ve perforan venin klinik olarak anlamlı olduğunun düşünüldüğü hastalarda tedavi değerlendirilebilir.

2025 SCAI kılavuzu ise ülserle ilişkili perforan ven reflüsünde, konservatif tedaviye ek olarak perforan ven ablasyonunun yararlı olabileceğini koşullu olarak önermektedir. Buna karşılık ülser bulunmayan semptomatik perforan reflüsünde kanıtların yetersiz olduğu ve bu grup için tedavi konusunda öneri verilemeyeceği belirtilmektedir.

Bu nedenle perforan ven tedavisinde karar, yalnızca Doppler’de görülen bir damara göre değil; klinik durum ve hastalığın anatomik kaynağı birlikte değerlendirilerek verilmelidir.

Ana Safen Ven Yetmezliği ile Perforan Ven Yetmezliği Birlikteyse Ne Yapılır?

Bazı hastalarda hem safen venlerde hem de perforan venlerde reflü bulunabilir.

Bu durumda tedavi planı damarların hemodinamik önemine göre oluşturulur. Özellikle yüzeyel truncal reflü varsa, çoğu yaklaşımda öncelikle klinik olarak anlamlı ana yüzeyel reflünün tedavisi değerlendirilir.

Daha sonra şikâyetlerin, cilt değişikliklerinin veya ülserin devam etmesi ve perforan venin anlamlı bir reflü kaynağı olduğunun gösterilmesi halinde perforan vene yönelik ek tedavi planlanabilir.

SCAI kılavuzunda da perforan ven tedavisine ilişkin kanıtların büyük ölçüde ülserli hasta gruplarından geldiği ve truncal venlerin durumunun tedavi planında dikkate alınması gerektiği vurgulanmaktadır.

Venöz Ülser ile Perforan Ven Reflüsü Arasındaki İlişki Nedir?

Venöz ülser oluşumu çok faktörlü bir süreçtir. Yüzeyel venöz reflü, derin venöz sistem, venöz hipertansiyon, mikrodolaşım değişiklikleri ve diğer faktörler birlikte rol oynayabilir.

Bazı hastalarda ülser çevresinde veya ülser yatağına yakın klinik olarak anlamlı perforan ven reflüsü saptanabilir.

Bu tür durumlarda perforan venin kapatılması, kompresyon ve yara bakımına ek bir tedavi seçeneği olabilir.

2025 SCAI kılavuzu, ülserle ilişkili perforan ven reflüsünde ablasyon tedavisinin konservatif tedaviye eklenmesini koşullu olarak desteklemektedir. Ancak kanıt kesinliği düşüktür ve araştırmaların çoğunda perforan ven tedavisi daha geniş venöz tedavi stratejisinin bir parçasıdır.

Bu nedenle perforan ven RFA‘sı tek başına ülser tedavisi olarak düşünülmemelidir. Kompresyon ve uygun yara bakımı venöz ülser tedavisinin temel unsurları olmaya devam eder.

Eski SEPS Yöntemi Nedir?

Perforan venlerin tedavisinde geçmişte subfasiyal endoskopik perforan ven cerrahisi (SEPS) gibi cerrahi yöntemler kullanılmıştır.

Bu yöntemde fasya altındaki perforan venler endoskopik olarak bulunarak bağlanır veya kesilir.

SEPS daha invaziv bir cerrahi yaklaşım gerektirir ve genel veya bölgesel anestezi ile endoskopik cerrahi ekipman kullanımı söz konusu olabilir. ESVS, perforan venlerin tedavisinde endovenöz yöntemlerin yanı sıra ligasyon veya bölmenin düşünülebileceğini belirtmekte; SEPS için ise mevcut kanıtların sınırlı olduğunu bildirmektedir.

Bu nedenle günümüzde uygun hastalarda perkütan endovenöz yöntemler de önemli seçenekler arasında yer almaktadır.

RFA Perforan Ven Tedavisinde Nasıl Kullanılır?

Radyofrekans ablasyonda hedef damar ultrason ile görüntülenir ve cilt üzerinden damar içine bir giriş yapılır.

Kullanılan cihaz ve kateter sistemine göre teknik farklılık gösterebilir. Genel olarak:

1. Hedef perforan ven ultrason ile belirlenir.
2. Cilt steril şekilde hazırlanır.
3. Perkütan giriş ile uygun kateter veya RF cihazı damar içerisine yerleştirilir.
4. Kateterin konumu ultrason ile kontrol edilir.
5. Gerekli durumda lokal veya tümesan anestezi uygulanır.
6. Radyofrekans enerjisi kontrollü şekilde uygulanarak damar duvarında termal etki oluşturulur.
7. Tedavi tamamlandıktan sonra kateter çıkarılır ve giriş bölgesine uygun kompresyon uygulanır.

Perforan venlerin anatomisi küçük ve değişken olduğundan, kateterin konumlandırılması ile çevre dokuların korunması işlemin önemli parçalarıdır.

Belirli bir ısı, süre, kateter mesafesi veya “her damarda dört kadran × 60 saniye” gibi tek bir protokol bütün cihazlar ve bütün hastalar için geçerli değildir. Bu parametreler kullanılan sistemin teknik özelliklerine, damar anatomisine ve klinik değerlendirmeye göre belirlenir.

Tümesan Anestezi Neden Kullanılabilir?

Termal ablasyonlarda tümesan anestezi, gerektiğinde işlem sırasında ağrının azaltılması ve çevre dokuların termal etkiden korunmasına yardımcı olmak amacıyla kullanılabilir.

Özellikle perforan venlerde hedef damar çevresinde cilt, sinirler ve derin venöz yapıların bulunduğu için ultrason rehberliğinde uygun sıvı enjeksiyonu ile işlem alanının korunması önem taşır.

Tümesan uygulamanın içeriği ve miktarı da hastaya ve kullanılan yönteme göre değişir.

Perforan Ven RFA’sı Ağrılı mıdır?

İşlem sırasında iğne girişi, lokal anestezi ve termal ablasyon nedeniyle farklı düzeylerde rahatsızlık hissedilebilir.

Lokal veya tümesan anestezi ağrının azaltılmasına yardımcı olur.

İşlem sonrasında ise hafif ağrı, hassasiyet veya morarma görülebilir. Şikâyetlerin süresi tedavi edilen damarın sayısına ve işlem tekniğine göre değişebilir.

Şiddetli veya giderek artan ağrı, belirgin şişlik veya başka olağandışı belirtiler ortaya çıkarsa hekim değerlendirmesi gerekir.

Perforan Ven RFA’sı Sonrası Günlük Yaşama Dönüş

Uygun hastalarda perforan ven RFA’sı ayaktan uygulanabilir ve erken hareket mümkün olabilir.

Ancak herkes için “1–2 günde kesin olarak normal yaşama dönülür” şeklinde sabit bir süre vermek doğru değildir.

Günlük aktivitelere dönüş:

• Tedavi edilen perforan ven sayısına,
• Eşlik eden diğer venöz tedavilere,
• Venöz ülser bulunup bulunmamasına,
• Hastanın genel durumuna,
• Uygulanan teknik ve anesteziye

göre değişebilir.

Özellikle venöz ülseri bulunan hastalarda işlem sonrası süreç, yara bakımı ve kompresyon tedavisi ile birlikte değerlendirilir.

Perforan Ven RFA’sı Sonrası Kompresyon Gerekir mi?

Kompresyonun kullanımı hastanın klinik durumuna göre belirlenir.

Özellikle venöz ülser bulunan hastalarda kompresyon, tedavinin temel parçalarından biridir.

Perforan ven ablasyonu yapılmış bütün hastalarda aynı süre ve aynı basınçta kompresyon kullanılması gerektiğine dair tek bir standart yoktur.

Bu nedenle kompresyon programı uygulanan tedaviye ve hastanın venöz durumuna göre planlanır.

Perforan Ven RFA’sının Başarı Oranı Nedir?

Perforan ven ablasyonunda teknik başarı oranları tedavi yöntemi, hasta grubu, damar anatomisi ve takip süresine göre değişmektedir.

2010 yılında yayınlanan bir RFA stylet çalışmasında, 124 tedavi edilen inkompetan perforan venin %82’si medyan 14 aylık takipte kapalı kalmıştır. Bu sonuç belirli bir cihaz ve çalışma grubuna ait bir sonuçtur ve bütün perforan ven RFA işlemlerine genellenmemelidir.

2022 tarihli sistematik derleme ve meta-analizde ise perkütan EVLA, RFA ve ultrason eşliğinde skleroterapinin genel olarak yüksek teknik başarı ile ilişkili olduğu; ancak mevcut çalışmaların kanıt kalitesinin sınırlı olduğu ve hangi yöntemin en uygun olduğunun belirlenmesi için daha fazla araştırmaya ihtiyaç bulunduğu bildirildi.

Bu nedenle sayfada tek bir “başarı oranı” yerine, sonuçların damar ve hasta özelliklerine göre değiştiğini belirtmek daha doğrudur.

Perforan Ven RFA’sı Ülser İyileşmesini Etkiler mi?

Seçilmiş venöz ülser hastalarında perforan ven ablasyonu, kompresyon ve yara bakımına ek olarak değerlendirilebilir.

2025 SCAI kılavuzunda ülserle ilişkili perforan ven reflüsünde ablasyonun konservatif tedaviye eklenmesi önerilmiş; sistematik derlemede ablasyonla ülser iyileşme süresinde azalma ve bazı çalışmalarda iyileşme oranında artış bildirilmiştir. Ancak kanıt kesinliği tüm sonuçlar için yüksek değildir.

Bu nedenle perforan ven RFA’sının her venöz ülseri hızla iyileştirdiği veya nüksü kesin olarak önlediği söylenemez.

Tedavinin amacı, klinik olarak anlamlı olduğu gösterilen reflü kaynağını ortadan kaldırarak venöz hastalığın genel yönetimine katkıda bulunmaktır.

RFA mı, Lazer mi, Köpük Skleroterapi mi?

Perforan venlerin tedavisinde RFA’nın yanında endovenöz lazer ablasyon ve ultrason eşliğinde köpük skleroterapi de kullanılabilir.

2022 tarihli sistematik derlemede EVLA, RFA ve ultrason eşliğinde skleroterapinin teknik başarılarının yüksek olduğu, ancak çalışmaların doğrudan karşılaştırmasının sınırlı olduğu ve hangi yöntemin genel olarak en uygun olduğunun kesin olarak belirlenemediği bildirilmiştir.

Bu nedenle RFA’yı bütün hastalar için “en iyi” yöntem olarak tanımlamak yerine, damar anatomisine ve klinik duruma uygun seçeneklerden biri olarak değerlendirmek daha doğrudur.

Tedavi seçimini etkileyebilecek faktörler arasında:

• Damarın çapı,
• Damarın seyri,
• Cilde ve derin vene göre konumu,
• Reflünün kaynağı,
• Ülser veya cilt değişikliklerinin bulunup bulunmaması,
• Daha önce uygulanan venöz tedaviler

yer alabilir.

Perforan Ven RFA’sının Riskleri Nelerdir?

Her termal ablasyon işleminde olduğu gibi perforan ven RFA’sında da komplikasyon ihtimali vardır.

Olası komplikasyonlar arasında:

• Morarma veya hematom,
• Ağrı veya hassasiyet,
• Yüzeysel tromboflebit,
• Geçici veya daha uzun süreli duyu değişikliği,
• Sinir irritasyonu,
• Ciltte termal hasar,
• Enfeksiyon,
• Derin ven trombozu,
• Ablasyona bağlı trombotik komplikasyonlar

bulunabilir.

Perforan venin derin ven sistemine yakın anatomik konumu nedeniyle işlem sırasında ultrason rehberliği ve doğru kateter konumlandırması önemlidir.

RFA uygulamasının riskleri cihazın özelliklerine ve tedavi tekniğine göre değişebilir. Bu nedenle cihaz üreticisinin kullanım talimatları ile klinik protokoller dikkate alınmalıdır.

Perforan Ven RFA’sı Kimlere Uygun Olmayabilir?

Tedavi kararı bireyseldir. Özellikle:

• Akut derin ven trombozu,
• İşlem bölgesinde aktif enfeksiyon,
• Ciddi periferik arter hastalığı,
• Tedavi edilmesi planlanan damarda aktif trombüs,
• Termal ablasyon için uygun olmayan anatomik durumlar

bulunuyorsa işlem ertelenebilir veya farklı bir tedavi yöntemi değerlendirilebilir.

Gebelik gibi özel durumlarda da elektif işlemler genellikle ertelenir ve tedavi zamanı hastanın durumuna göre planlanır.

Takip Nasıl Yapılır?

Takip planı hastanın klinik durumuna göre belirlenir.

Kontrollerde:

• Tedavi edilen perforan venin durumu,
• Kalan veya yeniden ortaya çıkan reflü,
• Yüzeyel ve derin venöz sistem,
• İşlem bölgesi,
• Varsa venöz ülserin iyileşme süreci

değerlendirilebilir.

Renkli Doppler ultrason, gerektiğinde tedavi edilen damar segmentinin ve venöz sistemin yeniden değerlendirilmesine yardımcı olur.

Takip zamanının her hasta için aynı olması gerekmez.

Sıkça Sorulan Sorular

Perforatör venlerin RFA tedavisi hangi durumlarda uygulanır?

Perforan ven RFA’sı, klinik olarak anlamlı perforan ven reflüsü bulunan seçilmiş hastalarda değerlendirilebilir. Özellikle ileri cilt değişiklikleri veya perforan ven reflüsüyle ilişkili venöz ülser bulunan hastalarda tedavi planının bir parçası olabilir.

Her perforan ven yetmezliği tedavi edilmeli midir?

Hayır. Özellikle cilt değişikliği bulunmayan sıradan varis hastalarında perforan venlerin rutin olarak tedavi edilmesi önerilmemektedir. Tedavi kararı damar bulguları ile klinik durum birlikte değerlendirilerek verilir.

Perforan ven RFA’sı nasıl uygulanır?

Hedef damar ultrason ile belirlenir. Cilt üzerinden damar içine uygun bir kateter veya RF cihazı yerleştirilir ve kontrollü radyofrekans enerjisi uygulanır. İşlemin tamamı ultrason rehberliğinde planlanır.

Perforan ven RFA’sı ağrılı mıdır?

Lokal veya tümesan anestezi kullanılabildiği için işlem sırasında rahatsızlık azaltılabilir. İşlem sonrasında hafif ağrı, hassasiyet veya morarma görülebilir.

Perforan ven RFA’sı sonrası yürünebilir mi?

Uygun hastalarda işlem sonrası erken hareket mümkündür. Yürüyüş ve günlük aktivitelere dönüş önerileri uygulanan tedaviye göre belirlenir.

Perforan ven RFA’sı sonrasında varis çorabı gerekir mi?

Bazı hastalarda kompresyon kullanılabilir. Özellikle venöz ülseri bulunan hastalarda kompresyon tedavisi önemli bir tedavi unsurudur. Kullanılacak ürün ve süre hastanın klinik durumuna göre belirlenir.

Perforan ven RFA’sı ile lazer arasındaki fark nedir?

Her iki yöntemde de amaç termal enerji kullanarak hedef perforan veni kapatmaktır. Kullanılan cihaz, enerji iletimi ve uygulama tekniği farklı olabilir. Hangi yöntemin kullanılacağı damar anatomisine ve klinik duruma göre belirlenir.

RFA mı, köpük skleroterapi mi daha iyi?

Her hasta için tek bir yöntem üstün kabul edilemez. RFA, EVLA ve ultrason eşliğinde köpük skleroterapi perforan ven tedavisinde kullanılabilen yöntemlerdir; mevcut karşılaştırmalı kanıtlar henüz hangi yöntemin bütün hastalarda en uygun olduğunu göstermemektedir.

Perforan ven RFA’sı venöz ülserin iyileşmesine yardımcı olur mu?

Ülserle ilişkili ve klinik olarak anlamlı perforan ven reflüsü bulunan seçilmiş hastalarda perforan ven ablasyonu, kompresyon ve yara bakımına ek olarak düşünülebilir. 2025 SCAI kılavuzu bu grupta ablasyon için koşullu öneride bulunmaktadır; kanıt kesinliği düşüktür.

Perforan ven RFA’sından sonra damar tekrar açılabilir mi?

Tedavi edilen damar segmentinde yeniden açılma yani rekanalizasyon mümkündür. Ayrıca kronik venöz hastalığın devam etmesi nedeniyle başka perforan venlerde veya diğer venöz segmentlerde yeni reflü gelişebilir.

Perforan ven RFA’sının komplikasyonları nelerdir?

Morarma, ağrı, yüzeysel tromboflebit, geçici duyu değişikliği ve ciltte termal hasar görülebilir. Daha nadir olarak derin ven trombozu veya diğer trombotik komplikasyonlar gelişebilir.

Perforan ven RFA’sı ne zaman yapılmaz?

Akut trombüs, aktif enfeksiyon veya tedaviye teknik olarak uygun olmayan anatomi gibi durumlarda işlem ertelenebilir veya başka bir yöntem seçilebilir. Karar hastanın tamamı değerlendirilerek verilir.

Perforan ven RFA’sından sonra kontrol gerekir mi?

Evet, gereklilik ve zamanlama hastanın durumuna göre belirlenir. Gerektiğinde renkli Doppler ultrason ile tedavi edilen perforan ven ve diğer venöz yapılar kontrol edilebilir.